Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów krajobrazu wiejskiego Podlasia jest zabudowa drewniana. Chociaż na znacznych obszarach województwa jest ona w zaniku, to wiele drewnianych domów, a nawet całe zespoły zabudowy odnaleźć można jeszcze na znacznych fragmentach województwa, a zwłaszcza w jego w południowo-wschodniej części (szczególnie powiaty: białostocki, bielski, hajnowski, moniecki, siemiatycki i część wysokomazowieckiego). W trosce o zachowanie i kontynuację tradycji architektonicznych Podlasia oddajemy w Państwa ręce wzornik projektów, zachęcając do skorzystania z niego podczas budowy własnego domu na terenie województwa podlaskiego. Również na tych obszarach, gdzie tradycyjne budownictwo zanika, stając się jedynie wspomnieniem. W katalogu określona została lokalizacja danego projektu, ze wskazaniem na szczególny region lub całe województwo. Są też projekty wariantowe, do zastosowania w odpowiednim obszarze województwa, w zależności od przyjętego wariantu.

Prezentowane projekty zostały nagrodzone lub wyróżnione w ogólnopolskim konkursie architektonicznym „Twój dom – dialog z tradycją”, zorganizowanym w roku 2021 przez Narodowy Instytut Dziedzictwa, przy współpracy Stowarzyszenia Architektów Polski, Oddział w Białymstoku. W skład Sądu Konkursowego wchodzili przedstawiciele Narodowego Instytutu Dziedzictwa: Iwona Liżewska, Iwona Górska, Joanna Porębska; Stowarzyszenia Architektów Polskich: Maciej Miłobędzki (przewodniczący Sądu), Piotr Trojniel. Janusz Grycel, Agnieszka Guziejko, Mirosław Siemionow oraz Małgorzata Dajnowicz (Podlaski Wojewódzki Konserwator Zabytków) i Artur Gaweł (Podlaskie Muzeum Kultury Ludowej).

Wyłoniono 11 projektów, w których autorzy starali się wydobyć i wykorzystać tradycje zachowanej zabudowy regionu. Inspiracją dla architektów były: układ zabudowy wsi, w tym szczytowe ustawienie budynków, układ wnętrz domu, w tym szczególnie rola pieca jako centrum ogniska domowego, proporcje historycznych budynków, w tym szczególnie silnie wydłużone bryły, forma dachu, materiał, kolorystyka, wreszcie detal i zdobienia. Projekty cechuje poszanowanie i umiejętność interpretacji tradycyjnych form, ale też komfort, czy uwzględnienie potrzeb przyszłych mieszkańców. Dzięki temu łatwo jest dobrać dom, który będzie wpisywał się historię i tradycję miejsca, a jednocześnie będzie dopasowany do Państwa stylu życia. Wierzymy, że we wzorniku znajduje się projekt, który pomoże stworzyć Państwa miejsce na ziemi na wiele kolejnych lat.